Home > Metotlar -Methods > Söyle, Genişlet, Tekrarla

Söyle, Genişlet, Tekrarla

Christopher G. Dugdale

Ana dilimizi yada öğrenmekte olduğumuz dili konuşurken sınırlı sayıda kelime kullanarak az zamanda çok fazla şey söylememizi sağlayacak bir yapı kullanabiliriz. Daha hızlı konuşmak için seçtiğimiz yapı aynı zamanda, konuştuğumuz kişilere, söylediklerimizin kendi içerisinde tutarlı olup olmadığını kontrol imkanı veren çok sayıda referans noktası sağlamak üzere, anlatılan konu hakkında geniş miktarda bilgi vermemizi de sağlayacaktır. Bu, ayrıca, konuşurken daha etkin ve anlaşılır olmamızı temin edecektir.
Söyle, Genişlet, Tekrarla modeli gerçek hayattan alınmıştır. Bildiğim ve üzerinde araştırma yapılan dilleri anadili olarak yada sonradan öğrenerek konuşan insanlar söyleyecekleri şeylerle ilgilenen arkadaşlarıyla heyecan verici birşey hakkında büyük bir alakayla konuşuken;

* hızlı konuşur,

* uzun süre konuşur,

* kısa cümleler kullanır,

* basit dilbilgisi yapıları kullanır,

* basit zaman kipleri kullanma eğilimdedir ve

* çoğunlukla şimdiki zaman kullanırlar

Böylesi durumalarda insanlar rahattır ve konuşmaya ilgiyle katılırlar. Bir dili öğrenirken gerçek hayat tecrübelerinden istifade edebilir ve insanların keyifle konuştukları zaman kullandıkları kalıpları kullanabiliriz.

“Söyle, genişlet, tekrarla” ifadesi, tümünde değilse bile dil ve kültürlerin çoğunda gerçekleşen hızlı, etkin konuşmaların en temel özelliklerini hulasa etmenin akılda kalır bir yolunu bulma denemesidir. Bu, insanların birşey söylemesi, söylenenler üzerine yeni şeyler eklemesi ve zaten söylenmiş olan şeyleri sıklıkla tekrar etmesi eğilimini dayanak alır. Böylesi bir konuşmada muhtemelen şunları duyarsınız:

Golf oynamak için müthiş bir gün. Bugün golf oynamak ister misin? Böylesi günlerde yapmak istediğim tek şey golf oynamaktır. Golf dersleri, hoş bir esinti ve mavi bir gök olduğunda gerçekten çok güzel oluyor. Ne diyorsunuz? Hadi golf oynayalım.

Yada tek başına “golf oynamak ister misiniz?” yerine benzer başka şeyler söylenecektir. Aslında golf ve güzel havalara dair yukarıdaki yorumlar golf oynama teklifine varacaktı, böylelikle yukarıdaki alıntı zaten söylenmiş olan bazı şeylerin gelişimidir.

Okulardaki dil derslerinde, dersin dilbilgisi yada kelime kullanımını göstermek üzere tasarlanan, günlük konuşma dilinden gelmeyen, basit, yazılı metinlere odaklanma eğilimi olduğu için gerçek hayatta yaygınlıkla kullanılan şeyler çoğunlukla atlanır. Günlük konuşmalar kitap metinlerinde gösterildiği üzere basit bir şekilde gerçekleşmez; bu, metinlerin başlıca eksikliklerinden biridir. Bu eksiklik birçok dil öğrencisinin bir yada birkaç cümleden oluşan, asla bir fikir yada görüşü tekrar etmeyen ve böylelikle normal bir konuşmada bulduğumuzdan çok daha az bilgi veren yorumlarla iletişim kurmaya çalışması şeklinde tezahür eder.
Söylediğimiz şeyde yeterince tekrar varsa derinlik katmak kolay olacaktır.

Söyle, Genişlet, Tekrarla modelinin adı, konuştuğumuzda çok sayıda tekrar yapmamız -daha önce kendimiz yada başkaları tarafından söylenenlerden kelime yada ifadeler ödünç almamız- konuştuğumuz konuya derinlik katmak için söylediğimiz şeyleri derinleştirmemiz gerektiğini hatırlatır.
Aşağıdaki örnek, bunu açıklamaya yardımcı olacak ve ayrıca bu doğal konuşma biçiminin konuşmacının tutarlı olup olmadığı ve gayrı-ihtiyari yapılan yanlışları görme fırsatı sağladığını gösterecektir:

Kahveyi severim.

Kahveyi severim.

Kilimanjaro kahvesini severim çünkü katır gibi teper ve sabahları uykumu dağıtır.

Kahveyi severim.

Çayı severim.

Kahveyi kreamayla severim.

Kahveyi kremayla severim.

Kahveyi severim çünkü yumuşak ve lezzetli.
Buradaki hata (kahve yerine çay denilmesi) elbetteki önemsizdir ve sözünü etmeye değmez ancak aşağıda olduğu gibi izahat gerektiren açık bir iletişim hatası olabilir:

Golf oynamak için müthiş bir gün. Bugün golf oynamak ister misin? Böylesi günlerde yapmak istediğim tek şey golf oynamaktır. Golf dersleri, hoş bir esinti ve mavi bir gök olduğunda gerçekten çok güzel oluyor. Ne diyorsunuz? Cumartesi güzel bir gün olacak, hadi golf oynayalım. Oynamak ister misiniz?
Burada hangi gün golf oynanmak istendiği açık değildir. Konuşmacı daha fazla konuşarak ve Söyle, Genişlet, Tekrarla modelini izleyerek;
dinleyicilerin konuşmaları duymalarını sağlamış,
tutarsızlık göstermiş ve
bir açıklama gereğine ortam hazırlamıştır.

Model, gerçek ve canlı konuşmalar üzerinde yapılan çalışmalardan çıkarıldığı ve yukarıda sayılan imkanları sağladığı için hem kendi konuşma denemelerimde hem de sınıfta öğrencilerin daha fazla ve daha açık konuşabilmelerine yardım için kapsamlı biçimde kullandım. Yukarıda sayılanları da diyorum çünkü “daha net bir iletişim”: hata yapma yada tutarsızlık ihitmalini büyük ölçüde artıran
aynı zamanda; açık, hata ve yanlış anlamalardan uzak bir konuşma ihtimalini kuvvetlendiren bir süreç olan genişletmeler ve tekrarlar neticesi sağlanır diye düşünüyorum.

Hem kendi dilimi öğretirken hem de öğrendiğim bir dilde iletişim kurarken Söyle, Genişlet, Tekrarla modelini kullanıyorum. Öğretmek için kullanırken iki aşamalı bir yaklaşım ve öğrencilerin daha kolay ve çabuk konuşmalarını kolaylaştıran etkileşimli olarak kendilerinin ve başkalarının ifade gücü ve doğruluğunu kontrol olanakları veren, sunumu ve anlaşılması basit bir süreç benimsiyorum. Bu model;
tekrarlar ve yeniden ifade etme yoluyla öğrencilerin fikirleri anlamalarını; konuşurken fiziksel olarak ve sesin kullanımı açısından daha gerçekçi ve canlı olmamı; sınınfla dinamik bir etkileşim kurmamı sağlıyor.

Söyle, Genişlet, Tekrarla modeli iletişim, konuşmaya daha çok ilgi duymanızı ve daha açık ve doğru iletişim kurabilmenizi sağlayacaktır.


Categories: Metotlar -Methods
  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: